بازداشت سپیده کاشانی و هومن جوکار در روز دهم تیرماه پیام واضح و آشکار حکومت در دوران جدید است. دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی در سال ۹۶، ۸ تن از فعالان محیط زیست، منجمله سپیده کاشانی و هومن جوکار را زندانی کرده بود که به قتل کاووس سعید امامی در زندان انجامید
ناهید جعفرپور
نابودی محیط زیست و جنگ کنونی در ایران
حملات نظامی و درگیریهای اخیر در ایران خسارات عمیق، گسترده و بلندمدتی به اکوسیستمها، منابع آب، خاک و هوای کشور وارد کرده است که به گفته کارشناسان میتواند وضعیت زیستمحیطی ایران را سالها به عقب براند.
ابرهای تولید شده توسط بمباران سنگین فقط دود نیستند. آنها حاوی ترکیبی پیچیده از ذرات ریز، ازجمله بتن خرد شده و گرد و غبار سیلیس، فلزات سنگین برخاسته از مصالح ساختمانی و ابزار الکترونیکی، آلودگی ناشی از سوختن سوخت و پلاستیک و مواد شیمیایی صنعتی آزاد شده از تاسیسات آسیبدیده هستند.»
طبق گزارش سازمان محیط زیست ایران در ۷ استان هرمزگان، مرکزی، سیستان و بلوچستان، فارس، کردستان، البرز و تهران هم، مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست دچار خسارات ناشی از حملات هوایی شدند.
حملات هوایی در جنگ ۴۰ روزه به ۱۳ منطقه ایران خسارات کم تا خیلی زیاد وارد کرده است.
منطقه حفاظت شده سفیدکوه خرمآباد، مناطق حفاظت شده هفتادقله در محدوده مناطق قوشد، شانق، خیرآباد و منطقه حفاظت شده هفتادقله در استان مرکزی، ساحل خلیج بهرگانسر در استان خوزستان، جزایر قشم، لارک و هنگام در استان هرمزگان، سواحل پزم، تنگ، پسابندر، رمین، جزایر مرجانی، خلیج گواتر، مرکز پرنده نگری، منطقه حفاظت شده کوه بیرک و تالاب هامون هیرمند در استان سیستان و بلوچستان، منطقه حفاظت شده ارژن-کوه بیل در استان فارس، محدوده پناهگاه حیات وحش زریبار در استان کردستان، منطقه حفاظت شده البرز جنوبی در استان البرز و منطقه خجیر و سرخه حصار در استان تهران از جمله مناطق حفاظت شدهای است که یا بهطور مستقیم یا بر اثر همجواری با مناطق نظامی، هدف اصابت پرتابهها قرار گرفت و دچار خسارت شد.
تنها طی جنگ ۱۲ روزه، ۹۰۰۰ هکتار از جنگلها و مراتعی که در محدوده مناطق چهارگانه تحت مدیریت سازمان محیط زیست ایران قرار دارند، طعمه حریق شدند. این حریق ناشی از باقیمانده پرتابههایی بود که توسط اسرائیل به قصد هدف قرار دادن مراکز نظامی، علمی و مسکونی شلیک کرده بود. بهطور کلی دست کم ۱۳ منطقه تحت حفاظت در استانهای فارس، ایلام، کرمانشاه، اصفهان، خوزستان، همدان، لرستان، کهگیلویه و بویراحمد و گیلان دچار خسارات شدید شدند.
حملات نظامی و درگیریها در ایران باعث تخریب شدید و چندلایه محیط زیست شده است؛ از جمله انتشار میلیونها تن گاز گلخانهای از انبارها و تأسیسات نفتی سوخته، ورود مواد سمی و فلزات سنگین به خاک و آب، و انباشت زبالهها و موشکهای عملنکرده در بستر خلیج فارس که خطرات بلندمدتی برای اکوسیستم ایجاد کرده است.
حمله اسرائیل به تاسیسات کلیدی مانند سایت نطنز، یک کارخانه تولید کیک زرد در یزد و یک مجتمع آبسنگین و رآکتوری در اراک ، امکان درگیر شدن موادی مثل کیک زرد و آبسنگین که مستقیماً با چرخه سوخت هستهای مرتبط هستند، میتواند محیط زیست را برای نسلهای آینده آلوده سازد.
تجربه متخصصان نهادهای ایمنی هستهای نشان میدهد که خطر اصلی فقط انفجار نیست، بلکه آلودگی پایدار محیط زیست است که میتواند سالها و حتی دههها باقی بماند.
ماجراجوییهای هستهای چند دهه گذشته رژیم جمهوری اسلامی، اکنون وضعیت را به نقطهای کشانده که نه تنها مردم و محیط زیست را در وخیمترین وضعیت در طول تاریخ خود قرار داده، بلکه در چارچوب جنگ جاری و حملات تجاوزکارانه آمریکا و اسرائیل به زیرساختهای هستهای عملاً تنش را از سطح نظامی به سطح زیستمحیطی و بهداشتی میکشاند. همچنین این حملات به تاسیسات و کارخانههای هستهای، نسلهای آینده را نیز در خطر مرگ و میر، کودکان ناقص الخلقه و انواع بیماریهای ناشی از نشت رادیواکتیو به محیط زیست قرار داده است.
آتش گرفتن جنگل ها در اثر بمباران ها، از بین رفتن زیر ساختار های طبیعی مانند آب و خاک و هوا و جنگل ها همه و همه منجر به نابودی هر چه بیشتر محیط زیست انسان و حیوانات اهلی و حیوانات نادر ایران گشته است. تحریک های ۴۸ ساله جمهوری اسلامی از جمله نابودی کشور اسرائیل و حملات هوایی رژیم جمهوری اسلامی ایران به برخی از کشورهای منطقه خاورمیانه از یک سو و حملات هوایی دولت های متجاوز آمریکا و اسرائیل به ایران از سوی دیگر محیط زندگی مردمان ایران و منطقه را به صورت فاجعه باری به نابودی کشانده است.
یکی از فاجعهبارترین بخشهای این گزارش به آتشسوزی عظیم در مخازن نفت و سوخت پایتخت اختصاص دارد. طبق اعلام سازمان محیط زیست، کل حجم مواد نفتی دچار حریق در سه مجموعه از مخازن نفت تهران در شهران، شهرری و کوهک مجموعاً بیش از ۳۶۰ هزار متر مکعب بوده است که در نتیجه آن حجم معادل دیاکسید کربن منتشر شده نزدیک به یک میلیون تن برآورد میشود.
بررسیهای کارشناسان نشان میدهد که در این تهاجم وحشیانه نزدیک به ۴ هزار تن ترکیبات آروماتیک یا ترکیبات آلی فرار منتشر شده که سلامت محیط زیست و جان انسانها را به طور جدی تهدید میکند.
البته محیط زیست در ایران پیش از آغاز جنگ در وضعیتی بسیار بحرانی قرار داشت و با سرعت زیاد بسوی فاجعه نابود کننده و بیسابقه در تاریخ ایران و جهان پیش میرفت. حکومت در نهایت ناتوانی و بی عملی، تنها با انجام برنامه های کم هزینه به یکسری اقدامات نمادین و بی اثر در پیشگیری از فاجعه محیط زیست، مشکلات را زیر قالی جارو میکرد. در شرایطی که بحران آب تهدید جدی برای زندگی میلیونها مردم بشمار میرفت، هیچگونه اقدام قاطعی در حل این موضوع دیده نمیشد. همزمان ما شاهد دستگیری و حتی اعدام فعالان محیط زیست بودیم. هر کسی که جرات پیدا میکرد در این زمینه دلسوزانه به قطبهای قدرت هشدار بدهد از سوی مافیای آب و قطبهای قدرت از سر راه برداشته میشد. این مافیاها با در دست داشتن رسانه ها با هرگونه آگاهی رسانی به مردم مبارزه میکرد. پیام آشکار رژیم این بود که فعالان محیط زیست همچنان به عنوان دشمن تلقی میشوند. فعالان دلسوزی که تنها انگیزه شان حفظ محیط زیست ایران و جلوگیری از تخریب آن که ناشی از سیاستهای مخرب و چپاولگری جمهوری اسلامی طی بیش از چهار دهه گذشته بوده است.
بازداشت سپیده کاشانی و هومن جوکار در روز دهم تیرماه پیام واضح و آشکار حکومت در دوران جدید است. دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی در سال ۹۶، ۸ تن از فعالان محیط زیست، منجمله سپیده کاشانی و هومن جوکار را زندانی کرده بود که به قتل کاووس سعید امامی در زندان انجامید.
طبق گزارشات سازمانهای محیط زیست ایران آلودگی خاک و فرونشست زمین در چندین استان از جمله اصفهان و یزد از حد خطرناک هم عبور کرده ، و با خشک شدن (کردن) هورالعظیم، هامون، دریاچه ارومیه و …. زمینهای حاصلخیز زراعی در این مناطق مورد حمله ریزگردها و نمک کف این مناطق قرار گرفته و بسرعت تخریب شدند. از سوی دیگر حفر و بهره برداری از چاههای عمیق توسط سپاه پاسداران باعث خشک شدن سفره های زیرزمینی و تشدید فرونشست مناطق عظیمی از کشورمان شدند تا جائیکه ما مقام اول فرونشست زمین را در جهان بدست آوردیم.
آلودگی هوا که با تخریب جنگلها و خشک شدن دریاچه ها در کنار طوفانهای شن، نمک و ریزگردها تشدید شده است، آمار مرگ و میر افراد با مشکلات تنفسی را بشدت بالا برده است و در بسیاری از شهرهای کشور مانند تهران، اهواز، تبریز، مشهد و … مشکلات جدی برای بیماران ریوی و نوزادان و کودکان ایجاد کرده است.
در حمله به تاسیسات نفتی تهران و آسمان سیاه شهر همراه با دود و بارش سیاه تنفس را برای ساکنین مشکل کرد .
بطوری که در شمال تهران شدت دود به حدی بود که آسمان تهران به رنگ نارنجی تیره و در روز بعد آسمان کاملا تیره شد و از آسمان باران سیاه بارید، بارانی که آب و خاک تهران را برای سالیان دراز آلوده و سمی کرد.
از سوی دیگر برای برای مهار اینگونه آتش سوزیهای ناشی از بمبارانها مأموران آتش نشانی نیاز به آب زیادی دارند، آبی که آخرین قطره های منابع آبی ما میباشند، گذشته از مواد مبارزه با حریق که برای مهار آتش استفاده و با آب به خاک و منابع آبهای زیرزمینی ما وارد میشوند. ورود و جذب این مواد در آب و خاک بسرعت انجام میشود ولی ماندگاری این آلاینده ها اکوسیستمها را مدتهای مدیدی تخریب و نابود میکند.
طبق گزارش سازمان حفاظت محیط زیست، در این حملات هوایی، در مجموع ۳۶۸ هزار مترمکعب سوخت مایع در مخازن نفت تهران دچار حریق شد که به دنبال آن، حدود یک میلیون تن معادل دی اکسید کربن و نزدیک به ۴ هزار تن ترکیبات آروماتیک یا ترکیبات آلی فرار و از جمله، دیاکسید گوگرد، منواکسید کربن، اکسیدهای نیتروژن، دوده، فلزات و ذرات ریز و همچنین گازهای آلی حلقوی مانند بنزن و متان در هوای پایتخت منتشر شد. همچنین به دنبال هدف قرار گرفتن مخازن سوخت فردیس البرز در شامگاه ۱۶ اسفند، بالغ بر ۵۳ هزار تن دی اکسید کربن و حدود ۲۲۰ تن ترکیبات آروماتیک در هوا پخش شد.
در نتیجه سیاست های تبهکارانه و ماجراجوئیهای رژیم جنایتکار جمهوری اسلام و تحریکات ۴۸ ساله از یک سو و تجاوز نظامی آمریکا و وابستگانش ( اسرائیل و غیره) محیط زیست ایران در معرض فاجعه ای عظیم قرار گرفته است. متاسفانه هنوز این چرخه نابودی با سیاست های کنونی رژیم جمهوری اسلامی مبنی بر ادامه جنگ همچنان ادامه خواهد داشت…….
اوت ۲۰۲۶
