«شانس» حفظ میانگین گرمایش زمین در سطح ۱.۵ درجه سانتیگراد، که بلندپروازانه‌ترین هدف توافق‌نامه پاریس برای حفظ شرایط اقلیمی قابل‌زیست است، درواقع «از دست رفته» است. این ناکامی، دست‌کم به‌طور «موقت» رخ می‌دهد اما سازمان ملل متحد به این امید دل بسته است که هدف مورد نظر، بار دیگر، همچون ققنوسی از میان خاکستر خود بلند شود.
سازمان ملل متحد: عبور گرمایش جهانی از آستانه ۱.۵ درجه اجتناب‌ناپذیر است
گزارش سالانه برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد که روز چهارشنبه ۲۹ مهر، منتشر شد، می‌گوید: حتی در بهترین و خوش‌بینانه‌ترین سناریوها، انتظار می‌رود دمای زمین به ۱.۷ یا ۱.۸ درجه سانتیگراد بالاتر از سطح پیش از دوران صنعتی‌شدن افزایش یابد. به گفته سازمان ملل متحد، عبور از آستانه ۱.۵ درجه سانتیگراد ممکن است، موقتی باشد و اقدام برای کاهش شدید انتشار گازهای گلخانه‌ای و حذف دی‌اکسیدکربن از جو، می‌تواند دمای زمین را دوباره به سمت ۱.۵ درجه کاهش یابد.
سازمان ملل متحد، در تازه‌ترین گزارش رسمی این سازمان درباره انتشار گازهای گلخانه‌ای که روز چهارشنبه ۲۱ اکتبر/۲۹ مهر منتشر کرد، عبور «اجتناب‌ناپذیر» از آستانه گرمایش ۱.۵ درجه سانتیگراد را تأیید می‌کند اما این«عبور موقت»، بر اساس این گزارش، به معنای آن نیست که دما فقط برای چند روز بالا می‌رود بلکه وضعیت تغییر اقلیمی می‌تواند سال‌ها یا دهه‌ها ادامه داشته باشد.
سازمان ملل متحد در این گزارش تاکید کرد: «شانس» حفظ میانگین گرمایش زمین در سطح ۱.۵ درجه سانتیگراد، که بلندپروازانه‌ترین هدف توافق‌نامه پاریس برای حفظ شرایط اقلیمی قابل‌زیست است، درواقع «از دست رفته» است. این ناکامی، دست‌کم به‌طور «موقت» رخ می‌دهد اما سازمان ملل متحد به این امید دل بسته است که هدف مورد نظر، بار دیگر، همچون ققنوسی از میان خاکستر خود بلند شود.
در پی توافق پاریس و به‌ویژه طی دو سال گذشته، برخی کارشناسان و دانشمندان حوزه اقلیم و حتی دبیرکل سازمان ملل متحد، پیوسته افکار عمومی را برای پذیرش پدیده‌ای به نام «عبور از آستانه گرمایش جهانی» آماده کرده‌اند.
اما موضوع «عبور موقت از آستانه گرمایش جهانی» پیش‌تر نیز در گزارش برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد که روز دوم سپتامبر/۱۱ شهریور منتشر شد، برجسته شده بود. هرچند گزارش، همچنان با احتیاط به این موضوع اشاره می‌کرد.
اکنون، در مدت دو هفته مانده به نشست تغییرات اقلیمی زیر نظر سازمان ملل متحد (COP31)، این سازمان در گزارش سالانه خود با عنوان «گزارش شکاف انتشار گازهای گلخانه‌ای»، این موضوع در عنوان اصلی گزارش این سازمان برجسته شده است.
آژانس محیط زیست سازمان ملل متحد در این گزارش سالانه اعلام کرد: «پس از دهه‌ها اقدامات ناکافی برای کاهش تغییرات اقلیمی، عبور از آستانه ۱.۵ درجه سانتیگراد نسبت به سطح دمای دوران پیش از صنعتی شدن، آن هم به میزانی قابل توجه، در شرایط کنونی، قریب‌الوقوع و اجتناب‌ناپذیر است».
در این گزارش، «شکاف انتشار گازهای گلخانه‌ای» اندازه‌گیری شده است، بدین معنا که فاصله میان میزان انتشار جهانی گازهای گلخانه‌ای که اکنون در جهان منتشر می‌شود و مقداری که باید منتشر شود را اندازه‌گیری می‌کند تا بتوان گرمایش زمین را به حداکثر به ۱.۵ درجه سانتیگراد نسبت به دوران پیش از صنعتی شدن محدود کرد.
منظور از دوران پیش از صنعتی شدن، دوره‌ای در قرن‌های ۱۸ و ۱۹ میلادی است، زمانی که توسعه اقتصادی کشورهای غربی آغاز شد و از آن زمان، روند گرم شدن سیاره زمین شدت گرفت.
نکته مهم گزارش اخیر سازمان ملل متحد درباره تغییرات اقلیمی این است که افزایش دما به میزان عبور از ۱.۵ درجه سانتیگراد (بر پایه‌ی توافق پاریس)، به معنای «افزایش دائمی دما» به همین میزان نیست، اما در عین حال میانگین دمای جهانی ممکن است از این آستانه عبور کند. میزان و مدت عبور آن و احتمال بازگشت به کمتر از این میزان، بر اساس این گزارش، به کاهش سریع انتشار گازهای گلخانه‌ای بستگی دارد.
با وجود اینکه در این گزارش سالانه ، بر «فوریت و اجتناب‌ناپذیر بودن» عبور از ۱.۵ درجه سانتیگراد تاکید شده است اما این گزارش می‌افزاید که این هشدار بدان معنا نیست که دیگر هیچ اقدامی برای جلوگیری از تشدید گرمایش زمین موثر نیست و در صورت کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، همچنان می‌توان از افزایش بیشتر دمای زمین و تشدید پیامدهای تغییرات اقلیمی جلوگیری کرد.
میانگین گرمایش جهانی در حال حاضر حدود ۱.۴ درجه سانتیگراد است.طی ۱۰ سال اخیر پس از توافق پاریس، ۹ سال در زمره گرم‌ترین سال‌های ثبت‌شده در تاریخ قرار دارند. جهان در سال ۲۰۲۴ که گرم‌ترین سال ثبت‌شده تاکنون بوده است، برای نخستین بار شاهد رسیدن افزایش دمای جهانی به ۱.۶ درجه سانتیگراد بود.
بر اساس گزارش اخیر سالانه اقلیمی، تعهدات فعلی کشورها با میزان لازم برای کاهش دمای زمین فاصله چشمگیری دارد و گزارش سال جاری نسبت به گزارش سال گذشته، پیش‌بینی گرمایش زمین را نامساعدتر ارزیابی کرده است.
خروج رسمی ایالات متحده آمریکا از توافق پاریس و بازنگری در برآورد انتشار تاریخی گازهای گلخانه‌ای از جمله عواملی هستند که بر اساس گزارش سازمان ملل متحد، موجب تشدید روند گرمایش زمین شده است.
بر اساس گزارش سالانه برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد، حتی اجرای کامل تعهدات اقلیمی فعلی کشورها برای جلوگیری از تشدید گرمایش زمین کافی نبوده و دمای متوسط زمین تا پایان قرن، بطور احتمالی حدود ۲.۶ درجه سانتیگراد بالاتر از سطح دوران پیش از صنعتی شدن خواهد رفت.
این گزارش هشدار می‌دهد در صورت ادامه سیاست‌های فعلی، این افزایش ممکن است به ۲.۸ درجه سانتیگراد برسد.
در توافق پاریس، برای محدود کردن گرمایش زمین به حدود ۱.۵ درجه سانتیگراد تاکید شد. عبور از آستانه ۱.۵ درجه، خطر خسارات شدید و گاه برگشت‌ناپذیر اقلیمی و اکوسیستم‌ها را به دنبال دارد.
گزارش اخیر بر این نکته تاکید دارد که با وجود پیشرفت فن‌آوری‌های پاک، اقدام برای کاهش سریعتر انتشار گازهای گلخانه‌ای، «بدون اراده سیاسی» کافی نخواهد بود.
منبع : ار اف آی
